Kaldırma Ekipmanları
Forklift Periyodik Kontrolü
Forkliftleri; taşıyıcı şasi, karşı ağırlık, kaldırma mastı, çatallar, taşıyıcı tabla, zincirler, hidrolik sistem, frenler, direksiyon, lastikler, kumandalar ve operatör güvenlik donanımlarıyla birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
Forklift Nedir?
Forklift; paletli veya uygun biçimde hazırlanmış yükleri çatallar ya da üretici tarafından onaylanmış ataşmanlar yardımıyla kaldırmak, indirmek, taşımak ve istiflemek amacıyla kullanılan kendinden tahrikli endüstriyel araçtır.
Forkliftler elektrikli, dizel, LPG'li, denge ağırlıklı, arazi tipi veya farklı kullanım koşullarına uygun tasarımlarda üretilebilir.
Periyodik kontrol yalnızca çatalların yükselip alçalmasının denenmesinden oluşmaz. Şasi, karşı ağırlık, mast, çatal taşıyıcı, çatallar, zincirler, makaralar, hidrolik silindirler, frenler, direksiyon, lastikler ve güvenlik sistemleri birlikte değerlendirilir.
Forkliftin güvenli kapasitesi; yükün ağırlığı, ağırlık merkezi mesafesi, kaldırma yüksekliği, mast konumu ve kullanılan ataşmanlara göre değişebilir.
Motor bakımı, akü değişimi, yağlama, hidrolik hortum yenileme, zincir ayarı veya fren onarımı periyodik kontrolün yerine geçmez.
Neden Önemlidir?
Kaldırma Sistemi, Sürüş Güvenliği ve Operatör Korumasını Birlikte Değerlendirin
- Mast, taşıyıcı tabla, çatallar ve yük zincirlerindeki aşınma veya deformasyonların belirlenmesine yardımcı olur.
- Hidrolik silindir, hortum ve bağlantılardaki sızıntı ve fiziksel hasarların tespitini destekler.
- Servis freni, park freni ve direksiyon sisteminin mevcut durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Lastik, jant, aks ve yürüyüş sistemindeki sorunların belirlenmesine yardımcı olur.
- Emniyet kemeri, operatör koruyucu tavanı, geri görüş ve ikaz sistemlerinin kontrol edilmesini sağlar.
- Fonksiyon ve yük deneyi sonuçlarının ekipman bazında raporlanmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Forklift Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki maddeler genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai muayene, fonksiyon ve yük deneyi adımları forkliftin tipine, kapasitesine, mast yapısına, ataşmanlarına ve güncel teknik kriterlere göre belirlenir.
Ekipman kimlik bilgileri
Marka, model, seri numarası, üretim yılı, azami kapasite, yük merkezi, kaldırma yüksekliği, tahrik tipi ve mast yapısı kayıt altına alınır.
Kapasite etiketi
Azami kapasite, yük merkezi, kaldırma yüksekliği, mast ve ataşman bilgilerini içeren kapasite levhasının görünür ve okunabilir olması kontrol edilir.
Ana şasi
Taşıyıcı şasi, kaynaklı bölgeler, bağlantılar ve erişilebilir konstrüksiyon parçaları deformasyon, çatlak belirtisi, darbe ve korozyon açısından incelenir.
Karşı ağırlık
Karşı ağırlığın bağlantıları, sabitlemeleri, fiziksel durumu ve forklift konfigürasyonuyla uyumu değerlendirilir.
Mast sistemi
İç ve dış mast profilleri, ray yüzeyleri, bağlantılar, kızaklar ve taşıyıcı yapı deformasyon, aşınma ve fiziksel hasar açısından kontrol edilir.
Mast bağlantıları
Mast pivotları, pimler, burçlar, kilitleme elemanları ve şasi bağlantıları aşınma, boşluk ve sabitleme açısından değerlendirilir.
Çatal taşıyıcı tabla
Taşıyıcı tabla, kılavuzlar, makaralar, bağlantılar ve çatal kilitleme bölgeleri deformasyon ve aşınma açısından incelenir.
Çatallar
Çatal kolları; çatlak belirtisi, eğilme, burulma, aşınma, kalınlık kaybı, topuk bölgesi ve uç yükseklik farkı açısından değerlendirilir.
Çatal kilitleri
Çatalların taşıyıcı tabla üzerindeki konumunu sabitleyen kilit, pim veya mandalların mevcut ve çalışır durumda olması kontrol edilir.
Yük zincirleri
Kaldırma zincirleri; uzama, aşınma, korozyon, hasarlı bakla, pim ve bağlantı durumu açısından incelenir.
Zincir ankrajları
Zincir uç bağlantıları, ankraj cıvataları, pimler, somunlar ve kilitleme elemanları değerlendirilir.
Mast makaraları
Mast ve taşıyıcı tabla makaraları, rulmanlar, pimler, kılavuzlar ve çalışma boşlukları fiziksel durum açısından kontrol edilir.
Kaldırma silindirleri
Kaldırma silindirleri, piston kolları, keçeler, pimler ve bağlantılar sızıntı, çizik, deformasyon ve fonksiyon açısından incelenir.
Tilt silindirleri
Mast eğme silindirleri, bağlantı pimleri, hortumlar ve eğme fonksiyonları değerlendirilir.
Hidrolik hortumlar
Hortumlar, borular, rakorlar ve bağlantılar çatlak, kabarma, sürtünme, sızıntı ve fiziksel hasar açısından kontrol edilir.
Hidrolik güç sistemi
Pompa, valf bloğu, yağ deposu, filtreler ve erişilebilir bağlantılar sızıntı, anormal ses ve fiziksel durum açısından değerlendirilir.
Servis freni
Forkliftin normal sürüş sırasında güvenli ve dengeli biçimde durmasını sağlayan fren sistemi fonksiyonel olarak kontrol edilir.
Park freni
Park freninin forkliftin uygun eğim ve yük koşullarında hareketini önleme fonksiyonu değerlendirilir.
Direksiyon sistemi
Direksiyon simidi, kolon, bağlantılar, yönlendirme aksı, hidrolik destek ve boşluklar incelenir.
Lastikler
Dolgu, havalı veya poliüretan lastikler; aşınma, kesik, çatlak, parça kopması, basınç ve üretici sınırları açısından değerlendirilir.
Jant ve tekerlek bağlantıları
Jantlar, bijonlar, somunlar, tekerlek göbekleri ve erişilebilir bağlantılar gevşeme, çatlak ve deformasyon açısından kontrol edilir.
Aks ve yürüyüş sistemi
Ön ve arka aks, diferansiyel, yürüyüş motorları, şanzıman ve erişilebilir bağlantılar fiziksel ve fonksiyonel açıdan değerlendirilir.
Operatör koltuğu
Koltuk, raylar, sabitlemeler, süspansiyon ve operatör ağırlığına bağlı güvenlik şalterleri incelenir.
Emniyet kemeri
Emniyet kemeri, tokası, bağlantı noktaları, geri sarma mekanizması ve fiziksel durumu kontrol edilir.
Operatör koruyucu tavanı
Üst koruyucu yapı, kolonlar, bağlantılar ve yük düşmesine karşı koruyucu bölümler deformasyon ve hasar açısından incelenir.
Yük sırtlığı
Yükün operatör yönüne hareketini sınırlayan yük sırtlığı ve bağlantıları kontrol edilir.
Kumandalar
Kaldırma, indirme, tilt, ataşman, yön ve sürüş kumandaları işaretleme ve doğru fonksiyon açısından değerlendirilir.
Kontak ve çalıştırma sistemi
Kontak, marş, yön seçici, nötr konum ve yetkisiz çalıştırmayı sınırlayan sistemler kontrol edilir.
Acil durdurma veya enerji kesme
Elektrikli modellerde acil enerji kesme butonu veya akü ayırma düzeninin erişilebilirliği ve fonksiyonu değerlendirilir.
Korna ve sesli ikaz
Korna, geri hareket ikazı ve varsa diğer sesli uyarı sistemlerinin çalışması kontrol edilir.
Aydınlatma ve sinyal sistemleri
Farlar, çalışma lambaları, stop lambaları, sinyaller, tepe lambası ve diğer ışıklı ikazlar değerlendirilir.
Aynalar ve görüş sistemleri
Dikiz aynaları, kamera, sensör ve operatörün görüşünü destekleyen sistemler fiziksel ve fonksiyonel açıdan kontrol edilir.
Akü sistemi
Elektrikli forkliftlerde akü, bağlantılar, kutup başları, sabitleme, kablolar, fiş ve akü bölmesi incelenir.
Yakıt ve LPG sistemi
İçten yanmalı modellerde yakıt deposu, LPG tüpü, bağlantılar, hortumlar, sabitlemeler ve kaçak belirtileri gözle değerlendirilir.
Motor ve egzoz sistemi
Motor, egzoz, muhafazalar, sıvı kaçakları ve erişilebilir bağlantılar fiziksel durum açısından incelenir.
Ataşmanlar
Side-shift, pozisyoner, rotatör, balya ataşmanı veya diğer ekipmanlar bağlantı, kapasite ve fonksiyon açısından değerlendirilir.
Yüksüz fonksiyon deneyleri
Kaldırma, indirme, tilt, direksiyon, fren, park freni, sürüş, ikaz ve kumanda fonksiyonları güvenli koşullarda denenir.
Yük ve denge deneyleri
Forkliftin kapasitesi, yük merkezi, mast konumu, ataşmanları ve güncel kriterlere uygun deney yüküyle gerekli deneyler uygulanır.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Forkliftin marka, model, seri numarası ve üretim yılı bilgileri
- Azami kapasite, yük merkezi ve kaldırma yüksekliği
- Mast tipi ve varsa ataşman bilgileri
- Elektrikli, dizel veya LPG'li tahrik tipi
- Üretici kullanım, bakım ve teknik dokümanları
- Güncel kapasite levhası veya yük diyagramı
- Önceki periyodik kontrol, bakım ve onarım raporları
- Zincir, çatal, silindir, hortum, fren veya kritik parça değişim kayıtları
- Ataşmanların üretici ve kapasite bilgileri
- Kontrol alanının yaya ve araç trafiğinden ayrılması
- Düz, sağlam ve güvenli test zemini
- Forkliftin bütün hareketlerini yapabileceği yeterli alan
- Ekipmanı tanıyan yetkili operatörün hazır bulunması
- Elektrikli forkliftte yeterli akü şarjı
- Dizel veya LPG'li forkliftte yeterli yakıt
- Yük deneyi için uygun ve doğrulanabilir deney yükü
- Deney yükünün çatallara güvenli biçimde alınabilmesi
- Ataşmanlı kullanım varsa ataşmanın forklift üzerinde hazır olması
- Kapalı alanda içten yanmalı forklift kullanılacaksa uygun havalandırma ve saha tedbirleri
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri ve ekipman tanımlama bilgileri
- Forkliftin marka, model, seri numarası ve üretim yılı
- Tahrik tipi, kapasite, yük merkezi ve kaldırma yüksekliği
- Mast tipi ve kullanılan ataşman bilgileri
- Üretici belgeleri ve önceki rapor değerlendirmesi
- Şasi, karşı ağırlık ve mast sistemi bulguları
- Çatal taşıyıcı, çatallar ve çatal kilitlerine ilişkin tespitler
- Zincir, ankraj, makara ve kaldırma mekanizması değerlendirmesi
- Hidrolik silindir, hortum, pompa ve valf sistemi bulguları
- Servis freni, park freni ve direksiyon sistemi sonuçları
- Lastik, jant, tekerlek ve aks tespitleri
- Koltuk, emniyet kemeri ve operatör koruyucu yapı bulguları
- Kumanda, ikaz, aydınlatma ve görüş sistemi sonuçları
- Akü, yakıt, LPG, motor veya egzoz sistemi gözlemleri
- Ataşmanlara ilişkin kontrol bulguları
- Uygulanan fonksiyon ve yük deneylerinin yöntemi
- Kullanılan deney yükü, yük merkezi ve deney sonuçları
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
Forklift Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Ekipman bilgilerinin alınması
Forkliftin tipi, kapasitesi, yük merkezi, mast yapısı, ataşmanları ve kullanım koşulları belirlenir.
- 2
Doküman incelemesi
Üretici belgeleri, kapasite levhası, önceki kontrol, bakım, onarım ve parça değişim kayıtları değerlendirilir.
- 3
Saha hazırlığı
Düz ve güvenli test alanı hazırlanır, kontrol bölgesi yaya ve araç trafiğinden ayrılır.
- 4
Şasi ve kaldırma sistemi muayenesi
Şasi, mast, taşıyıcı tabla, çatallar, zincirler, makaralar, silindirler ve bağlantılar incelenir.
- 5
Sürüş sistemi kontrolü
Frenler, direksiyon, lastikler, tekerlekler, akslar ve yürüyüş sistemi değerlendirilir.
- 6
Operatör güvenliği kontrolü
Koltuk, emniyet kemeri, koruyucu tavan, yük sırtlığı, kumandalar ve görüş sistemleri incelenir.
- 7
Enerji ve ikaz sistemleri
Akü veya yakıt sistemi, aydınlatmalar, korna, geri ikazı ve acil enerji kesme sistemi kontrol edilir.
- 8
Yüksüz fonksiyon deneyleri
Kaldırma, indirme, tilt, sürüş, direksiyon, fren ve kumanda fonksiyonları yüksüz olarak denenir.
- 9
Yük ve denge deneyleri
Forkliftin kapasitesi, yük merkezi, mast konumu ve ataşmanlarına uygun deneyler güvenli koşullarda uygulanır.
- 10
Deney sonrası inceleme
Mast, çatallar, zincirler, hidrolik sistem, frenler ve kritik bağlantılar deney sonrasında yeniden değerlendirilir.
- 11
Raporlama
Kontrol kapsamı, kullanılan yöntemler, fonksiyon ve yük deneyleri, teknik bulgular ve sonuç raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Kapasite levhasının eksik, okunamaz veya ataşman konfigürasyonuyla uyumsuz olması
- Şasi veya karşı ağırlık bağlantılarında hasar ve gevşeme
- Mast profillerinde deformasyon, çatlak belirtisi veya aşırı boşluk
- Mast pim ve burçlarında aşınma
- Çatal taşıyıcı tablaya ait makaralarda aşınma
- Çatallarda eğilme, burulma veya kalınlık kaybı
- Çatal uçları arasında yükseklik farkı
- Çatal kilitlerinin eksik veya çalışmaz olması
- Yük zincirlerinde uzama, korozyon veya dengesiz gerginlik
- Zincir ankrajlarında gevşeme veya kilitleme eksikliği
- Hidrolik silindir veya hortumlarda yağ kaçağı
- Mastın kendiliğinden alçalması veya eğim kaybetmesi
- Servis freninin yetersiz çalışması
- Park freninin aracı güvenli biçimde tutmaması
- Direksiyon sisteminde aşırı boşluk
- Lastiklerde aşınma, kesik veya parça kopması
- Bijon ve tekerlek bağlantılarında gevşeme
- Emniyet kemerinin eksik veya çalışmaz olması
- Operatör koltuğu şalterinin çalışmaması
- Koruyucu tavan veya yük sırtlığında deformasyon
- Korna, geri ikazı veya aydınlatmaların çalışmaması
- Akü bağlantılarında gevşeme veya korozyon
- LPG tüpü veya yakıt sistemi bağlantılarında uygunsuzluk
- Ataşman bağlantılarında gevşeme veya kapasite bilgisinin bulunmaması
- Bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Forkliftlerde Kendinden Tahrikli Endüstriyel Araç Kontrol Kriterleri
Forkliftler kaldırma ve iletme ekipmanları ile kendinden tahrikli endüstriyel araçlar kapsamında değerlendirilir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından forklift ve transpaletler için KK05 Kendinden Tahrikli Endüstriyel Araç Periyodik Kontrol Kriterleri taslak dokümanı yayımlanmıştır. Kontrolün yürürlükteki mevzuat, kontrol tarihinde geçerli resmî dokümanlar, üretici talimatları ve forkliftin mevcut teknik konfigürasyonu esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, üretici talimatları, kullanım yoğunluğu, çalışma ortamı, kaldırılan yükler, ataşman kullanımı ve önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. Önemli onarım, mast veya çatal değişimi, zincir değişimi, fren müdahalesi, kaza, devrilme, aşırı yükleme ya da uzun süre kullanım dışı kalma sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Forklift periyodik kontrolünün; kaldırma ve iletme ekipmanları alanında ilgili meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Forklift Periyodik Kontrolü Hakkında
Forklift periyodik kontrolü nedir?
Forkliftin kaldırma, sürüş, fren, direksiyon, hidrolik ve operatör güvenlik sistemlerinin muayene ve deneylerle değerlendirilerek raporlanmasıdır.
Forklift kontrolünde çatallar incelenir mi?
Evet. Çatallar; eğilme, burulma, çatlak belirtisi, topuk aşınması, kalınlık kaybı ve uçlar arasındaki yükseklik farkı açısından değerlendirilir.
Forklift zincirleri kontrol edilir mi?
Evet. Kaldırma zincirleri uzama, aşınma, korozyon, hasarlı bakla, pim ve ankraj bağlantıları açısından incelenir.
Forklift için özel kontrol kriteri var mı?
ÇSGB tarafından KK05 Kendinden Tahrikli Endüstriyel Araç Forklift-Transpalet Periyodik Kontrol Kriterleri taslak dokümanı yayımlanmıştır.
Forklift kontrolünde yük deneyi yapılır mı?
Uygulanacak deney yükü ve yöntem; forkliftin kapasitesi, yük merkezi, mast yapısı, ataşmanları, üretici talimatları ve güncel kriterlere göre belirlenir.
Forklift ataşmanları kontrol edilir mi?
Evet. Forklift üzerinde kullanılan ataşmanın bağlantıları, fonksiyonları ve kapasite üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Emniyet kemeri kontrol edilir mi?
Evet. Emniyet kemeri, tokası, bağlantı noktaları ve geri sarma mekanizması kontrol edilir.
Forklift trafik muayenesi periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Trafik veya araç muayenesi ile iş ekipmanı periyodik kontrolü farklı kapsam ve amaçlara sahiptir.
Elektrikli ve dizel forkliftlerin kontrolü aynı mıdır?
Ortak kaldırma ve sürüş kontrolleri bulunur. Elektrikli modellerde akü ve elektrik sistemi; dizel veya LPG'li modellerde motor, yakıt ve egzoz sistemi ayrıca değerlendirilir.
Bakım yapılması forklift periyodik kontrolünün yerine geçer mi?
Hayır. Bakım, onarım ve periyodik kontrol farklı amaçlara sahip işlemlerdir.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Forklift Periyodik Kontrolünüzü Planlayın
Forkliftin marka, model, kapasite, yük merkezi, kaldırma yüksekliği, mast tipi, tahrik sistemi, ataşmanları, üretici belgeleri ve önceki raporlarını paylaşın. Kontrolü ekipmanın mevcut konfigürasyonuna göre planlayalım.