Basınçlı Kaplar
Kompresör Periyodik Kontrolü
İşletmenizde kullanılan kompresörü; basınçlı bölümleri, bağlantıları, emniyet donanımları, göstergeleri ve çalışma koşullarıyla birlikte değerlendirerek teknik bulguları raporluyoruz.
Genel Tanım
Kompresör Nedir?
Kompresör; atmosferden veya bir sistemden aldığı gazı mekanik enerji kullanarak sıkıştıran ve basıncını yükselten ekipmandır. Endüstriyel tesislerde basınçlı hava üretimi, pnömatik ekipmanların çalıştırılması ve farklı proses ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanılır.
Kompresör sistemi yalnızca sıkıştırıcı üniteden oluşmayabilir. Ekipmanın türüne göre motor, basınçlı bölüm, ayırıcı, soğutucu, boru bağlantıları, kontrol paneli, emniyet valfi ve yardımcı donanımlar birlikte değerlendirilir.
Kompresör ile kompresöre bağlı hava tankı farklı ekipmanlar olarak ele alınabilir. Hava tankı bulunuyorsa tankın ayrıca tanımlanması ve kendi kontrol kapsamına göre değerlendirilmesi gerekir.
Kontrol yöntemi; kompresörün tipi, kapasitesi, çalışma basıncı, üretici talimatları, teknik dosyası, erişilebilirliği ve işletme koşulları dikkate alınarak belirlenir.
Neden Önemlidir?
Basınçlı Sistemin Mevcut Teknik Durumunu Değerlendirin
- Basınç altında çalışan bölümlerin fiziksel durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Emniyet valfi, manometre ve kontrol donanımlarındaki sorunların belirlenmesine yardımcı olur.
- Bağlantı, hortum, boru ve bağlantı elemanlarındaki sızıntı veya hasarların tespitini destekler.
- Kompresörün çalışma basıncı ile ekipman bilgileri arasındaki ilişkinin incelenmesini sağlar.
- Titreşim, sabitleme ve çalışma ortamına ilişkin teknik bulguların kayıt altına alınmasını sağlar.
- Kontrol sonuçlarının izlenebilir bir teknik raporda belgelenmesini sağlar.
Kontrol Kapsamı
Kompresör Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki maddeler genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai kontrol başlıkları kompresörün türüne, tasarımına, üretici bilgilerine ve güncel resmî kriterlere göre belirlenir.
Ekipman kimlik bilgileri
Marka, model, seri numarası, üretim yılı, kapasite, çalışma basıncı ve diğer erişilebilir etiket bilgileri kayıt altına alınır.
Gövde ve basınçlı bölümler
Erişilebilir basınçlı parçalar; deformasyon, darbe, çatlak belirtisi, korozyon ve fiziksel hasar açısından incelenir.
Bağlantılar ve boru tesisatı
Kompresöre bağlı borular, hortumlar, bağlantı elemanları, vanalar ve erişilebilir birleşim noktaları değerlendirilir.
Emniyet valfi
Emniyet valfinin varlığı, bağlantısı, fiziksel durumu, ayar bilgileri ve ekipmanla uyumu incelenir.
Basınç göstergeleri
Manometre ve diğer göstergelerin okunabilirliği, ölçüm aralığı, fiziksel durumu ve bağlantıları değerlendirilir.
Kontrol ve kumanda sistemi
Basınç kontrol elemanları, otomatik durdurma fonksiyonları, göstergeler, ikazlar ve erişilebilir kumanda bileşenleri kontrol edilir.
Sabitleme ve titreşim
Şasi, kaide, bağlantı elemanları, titreşim takozları ve ekipmanın çalışma sırasında oluşturduğu hareketler incelenir.
Koruyucular ve hareketli parçalar
Kayış, kasnak, fan ve diğer hareketli bölümlerde bulunan koruyucuların durumu ve erişimi değerlendirilir.
Sızıntı ve çalışma belirtileri
Hava, yağ veya diğer akışkan kaçakları ile olağan dışı ses, sıcaklık ve titreşim belirtileri gözle değerlendirilir.
Fonksiyonel çalışma
Güvenli saha koşulları sağlandığında başlatma, durdurma, basınç kontrolü ve temel çalışma fonksiyonları incelenir.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Kompresörün marka, model, seri numarası ve kapasite bilgileri
- Çalışma ve azami izin verilen basınç bilgileri
- Üretici kullanım, bakım ve teknik dokümanları
- Varsa uygunluk belgeleri ve teknik dosya
- Önceki periyodik kontrol ve bakım raporları
- Kompresöre bağlı hava tankı ve tesisat bilgileri
- Emniyet valfi ve manometreye ilişkin mevcut kayıtlar
- Ekipmanın çevresinde güvenli çalışma alanı
- Kontrol noktalarına ve bağlantılara erişim
- Kompresörü tanıyan bakım veya teknik sorumlu
- Gerekli durdurma, boşaltma ve basınçsızlaştırma işlemlerinin planlanması
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri ve ekipman tanımlama bilgileri
- Marka, model, seri numarası ve kapasite bilgileri
- Çalışma basıncı ve etiket bilgileri
- Teknik doküman ve önceki rapor değerlendirmesi
- Gövde ve basınçlı bölümlere ilişkin bulgular
- Bağlantı, vana ve boru tesisatı tespitleri
- Emniyet valfi ve basınç göstergesi bilgileri
- Kontrol ve kumanda sistemi bulguları
- Uygulanan muayene veya test yöntemi
- Kontrol sonucu ve yetkili kişi bilgileri
Kontrol Süreci
Kompresör Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Ekipman bilgilerinin alınması
Kompresörün tipi, kapasitesi, çalışma basıncı, kullanım amacı ve bağlı sistemleri belirlenir.
- 2
Doküman incelemesi
Üretici dokümanları, etiket bilgileri, önceki kontrol raporları ve bakım kayıtları değerlendirilir.
- 3
Kontrol hazırlığı
Ekipmanın durdurulması, basınçsızlaştırılması, erişime hazırlanması ve saha güvenliği planlanır.
- 4
Görsel ve teknik muayene
Gövde, bağlantılar, emniyet donanımları, göstergeler ve erişilebilir bileşenler incelenir.
- 5
Test ve fonksiyon kontrolleri
Ekipmanın özelliklerine ve belirlenen kontrol planına uygun test veya fonksiyon kontrolleri gerçekleştirilir.
- 6
Raporlama
Kontrol kapsamı, kullanılan yöntem, bulgular ve teknik değerlendirme rapor hâline getirilir.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Ekipman etiketinin okunamaması veya eksik olması
- Gövde veya bağlantı bölgelerinde korozyon
- Hortum ve boru bağlantılarında hava veya yağ sızıntısı
- Emniyet valfinin mühür, etiket veya ayar bilgilerinin bulunmaması
- Manometrenin hasarlı, okunamaz veya uygunsuz ölçüm aralığında olması
- Bağlantı ve sabitleme elemanlarında gevşeme
- Titreşim takozlarında aşınma veya hasar
- Hareketli parçaların koruyucularında eksiklik
- Acil durdurma veya otomatik durdurma fonksiyonunda problem
- Kompresör ile bağlı hava tankının kayıtlarının birbirinden ayrılmaması
- Bakım ve önceki kontrol raporlarının bulunmaması
Mevzuat
Basınçlı Ekipmanlarda Güncel Kontrol Kriterleri
Kompresörün kontrol kapsamı; basınçlı kap ve tesisatlara ilişkin yürürlükteki düzenlemeler, Bakanlık tarafından yayımlanan güncel kriterler, üretici talimatları ve ekipmanın teknik özellikleri dikkate alınarak belirlenmelidir. Kompresöre bağlı hava tankı bulunması hâlinde tank ayrıca tanımlanmalı ve kendi kontrol kapsamına göre değerlendirilmelidir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, ekipmana özgü resmî kriterler, üretici talimatları, kullanım yoğunluğu, çalışma ortamı ve önceki kontrol sonuçları dikkate alınarak belirlenir. Önemli onarım, yer değişikliği, arıza veya güvenliği etkileyebilecek değişiklik sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Kompresör periyodik kontrolünün; basınçlı kap ve tesisatlar alanında ilgili meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Kompresör Periyodik Kontrolü Hakkında
Kompresör periyodik kontrolü nedir?
Kompresörün basınçlı bölümleri, bağlantıları, emniyet donanımları, göstergeleri, kumanda sistemi ve çalışma koşullarının teknik olarak değerlendirilerek raporlanmasıdır.
Kompresör ile hava tankı aynı raporda mı değerlendirilir?
Kompresör ve hava tankı farklı ekipmanlardır. Bağlı hava tankı varsa tankın kimlik bilgileri ve kontrol kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir.
Kompresör bakımı periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Yağ, filtre, kayış ve benzeri bakım işlemleriyle periyodik kontrol farklı çalışmalardır. Kontrol, ekipmanın mevcut teknik durumunun değerlendirilip raporlanmasını amaçlar.
Kontrol sırasında kompresör durdurulur mu?
Uygulanacak muayene veya test yöntemine göre ekipmanın durdurulması, basınçsızlaştırılması ve kontrol noktalarının erişime hazırlanması gerekebilir.
Emniyet valfi kontrol edilir mi?
Emniyet valfinin varlığı, bağlantısı, fiziksel durumu ve ekipmanla uyumu genel kontrol kapsamındaki önemli başlıklardandır.
Manometre kontrol kapsamına girer mi?
Basınç göstergesinin okunabilirliği, fiziksel durumu, ölçüm aralığı ve bağlantısı kontrol kapsamında değerlendirilebilir.
Kompresör çalışırken kontrol yapılabilir mi?
Bazı görsel ve fonksiyon kontrolleri çalışma sırasında gerçekleştirilebilir. Basınçlı bölümlere yönelik diğer işlemler için ekipmanın güvenli biçimde durdurulması gerekebilir.
Kontrol için hangi belgeler hazırlanmalıdır?
Üretici dokümanları, etiket bilgileri, önceki kontrol ve bakım raporları ile kompresöre bağlı tank ve tesisat bilgileri hazırlanmalıdır.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Kompresör Periyodik Kontrolünüzü Planlayın
Kompresörün marka, model, kapasite, çalışma basıncı, bağlı hava tankı ve tesisat bilgilerini paylaşın. Kontrol kapsamını ekipmanınızın özelliklerine ve işletme koşullarına göre planlayalım.