Diğer Teknik Kontroller
Konveyör Periyodik Kontrolü
Bantlı, zincirli, rulolu, paletli ve benzeri konveyör sistemlerini; taşıyıcı konstrüksiyon, hareketli bileşenler, tahrik sistemi, muhafazalar, kumandalar ve acil durdurma tertibatlarıyla birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
Konveyör Nedir?
Konveyör; malzeme, ürün, parça veya yüklerin üretim, depolama ve sevkiyat alanları arasında sürekli ya da kontrollü biçimde taşınmasını sağlayan; bant, zincir, rulo, palet veya benzeri hareketli taşıma elemanlarından oluşan mekanik sistemdir.
Konveyörler bantlı, rulolu, zincirli, paletli, vidalı, teleskopik veya üretim hattına özel farklı yapılarda kurulabilir.
Periyodik kontrol yalnızca konveyörün çalıştırılmasından oluşmaz. Taşıyıcı şasi, bant veya zincir, rulolar, tamburlar, yataklar, motor, redüktör, kumanda sistemi ve güvenlik tertibatları birlikte değerlendirilir.
Dönen tamburlar, zincir-dişli sistemleri, tahrik milleri ve bant dönüş noktaları sıkışma, ezilme, kapılma ve sürüklenme riski oluşturabilir.
Acil durdurma halatı, butonlar, muhafazalar, geçiş noktaları ve bakım erişimleri konveyör güvenliğinin önemli parçalarıdır.
Bakım, bant ayarı, rulman değişimi, yağlama veya motor servisi periyodik kontrolün yerine geçmez.
Neden Önemlidir?
Hareketli Taşıma Sistemi, Muhafazalar ve Acil Durdurma Tertibatlarını Birlikte Değerlendirin
- Bant, zincir, rulo ve tamburlardaki aşınma veya hasarların belirlenmesine yardımcı olur.
- Motor, redüktör ve tahrik sistemindeki mekanik sorunların tespitini destekler.
- Sıkışma ve kapılma noktalarındaki muhafaza eksikliklerinin değerlendirilmesini sağlar.
- Acil durdurma halatı ve butonlarının çalışma durumunun kontrol edilmesine yardımcı olur.
- Taşıyıcı şasi, ayak ve bağlantılardaki deformasyonların belirlenmesini sağlar.
- Bant kaçması, zincir gevşemesi ve malzeme taşması gibi işletme risklerinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Konveyörler arası geçiş ve otomasyon bağlantılarının güvenli çalışmasının kontrol edilmesini sağlar.
- Teknik bulguların konveyör hattı bazında kayıt altına alınmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Konveyör Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki başlıklar genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai maddeler konveyörün bantlı, zincirli, rulolu veya farklı yapıda olmasına ve üretici talimatlarına göre düzenlenir.
Ekipman kimlik bilgileri
Üretici, model, seri numarası, üretim yılı, konveyör tipi, uzunluğu, genişliği, kapasitesi ve hızı kayıt altına alınır.
Teknik dokümanlar
Kullanım ve bakım talimatları, yerleşim planı, elektrik şemaları, önceki raporlar ve servis kayıtları incelenir.
Taşıyıcı konstrüksiyon
Ana şasi, profiller, ayaklar, konsollar ve bağlantılar deformasyon, çatlak belirtisi, gevşeme ve korozyon açısından değerlendirilir.
Zemine sabitleme
Konveyör ayakları, ankrajlar, taban plakaları ve zemin bağlantıları kontrol edilir.
Bant
Bant yüzeyi; yırtık, kesik, ek ayrılması, aşınma, kenar hasarı ve malzeme birikimi açısından incelenir.
Bant ekleri
Mekanik veya vulkanize bant eklerinin fiziksel durumu ve bant doğrultusuna etkisi değerlendirilir.
Bant hizası
Bandın tambur ve rulolar üzerindeki hareketi, yana kaçma ve kenar sürtünmesi açısından kontrol edilir.
Taşıyıcı rulolar
Rulolar; dönme, aşınma, yatak boşluğu, sıkışma, bağlantı ve yüzey hasarı açısından incelenir.
Dönüş ruloları
Bandın alt dönüş bölümündeki ruloların fiziksel durumu, bağlantıları ve hareketi değerlendirilir.
Tahrik tamburu
Tahrik tamburu; yüzey kaplaması, bağlantı, mil, yataklama ve bantla temas açısından kontrol edilir.
Kuyruk tamburu
Dönüş tamburu, yatakları, mil bağlantıları ve çevresindeki sıkışma noktaları incelenir.
Gergi sistemi
Bant veya zincir gergi mekanizması, ayar elemanları, karşı ağırlık ve bağlantılar değerlendirilir.
Karşı ağırlık
Varsa karşı ağırlık sistemi, kılavuzları, bağlantıları ve erişime karşı koruması kontrol edilir.
Zincir sistemi
Zincirli konveyörlerde baklalar, pimler, makaralar, uzama, yağlama ve fiziksel hasarlar değerlendirilir.
Dişli ve zincir çarkları
Zincir dişlileri, miller, bağlantılar ve diş yüzeyleri aşınma ve hizalama açısından incelenir.
Palet ve taşıyıcı elemanlar
Paletli sistemlerde taşıyıcı plakalar, bağlantılar, mafsallar ve kılavuzlar kontrol edilir.
Motor
Tahrik motoru; bağlantı, muhafaza, anormal ses, titreşim, aşırı ısınma ve genel çalışma durumu açısından değerlendirilir.
Redüktör
Redüktör gövdesi, yağ seviyesi, sızıntılar, bağlantılar, yataklar ve çalışma sesi kontrol edilir.
Kaplin ve tahrik mili
Motor-redüktör-tambur arasındaki kaplin, mil ve bağlantılar fiziksel durum ve muhafaza açısından incelenir.
Yataklar
Tambur, rulo ve tahrik yatakları gevşeme, anormal ses, sıcaklık, yağlama ve bağlantı açısından değerlendirilir.
Hareketli parça muhafazaları
Zincir, dişli, kaplin, mil, tambur ve diğer hareketli bölgelere erişimi sınırlayan muhafazalar kontrol edilir.
Sıkışma noktaları
Bant-tambur, zincir-dişli, rulo ve aktarma noktalarındaki kapılma ve ezilme bölgeleri değerlendirilir.
Alt dönüş bölgesi
Konveyör bandının alt dönüş kısmına personel erişimi ve gerekli koruyucu düzenler incelenir.
Malzeme besleme noktası
Ürünün konveyöre verildiği bölgede şut, hazne, koruyucu ve taşma koşulları değerlendirilir.
Boşaltma noktası
Malzemenin konveyörden ayrıldığı bölgede düşme, sıkışma, saçılma ve erişim riskleri incelenir.
Transfer noktaları
Bir konveyörden diğerine geçiş bölgeleri, seviye farkları, koruyucular ve senkronizasyon değerlendirilir.
Yan koruyucular
Malzemenin banttan düşmesini veya kullanıcıların hareketli bölgelere erişmesini sınırlayan yan koruyucular incelenir.
Temizleme sıyırıcıları
Bant temizleme bıçakları, sıyırıcılar ve bağlantıları fiziksel durum ve güvenli erişim açısından kontrol edilir.
Malzeme taşması
Konveyör çevresinde biriken ürün, toz ve atıkların hareketli bileşenlere ve geçiş alanlarına etkisi değerlendirilir.
Kumanda panosu
Pano muhafazası, kontaktörler, röleler, şalterler, göstergeler ve erişilebilir bağlantılar gözle incelenir.
Başlatma kumandası
Konveyörün yalnızca bilinçli kumanda işlemiyle çalışmaya başlaması değerlendirilir.
Normal durdurma
Durdurma kumandasının hareketli sistemi kontrollü biçimde durdurması kontrol edilir.
Acil durdurma butonları
Konveyör hattındaki acil durdurma butonlarının konumu, erişimi, işaretlenmesi ve fonksiyonu değerlendirilir.
Acil durdurma halatı
Hat boyunca bulunan çekme halatının sürekliliği, gerginliği, şalterleri ve her erişilebilir noktadan sistemi durdurması kontrol edilir.
Yeniden çalışma güvenliği
Acil durdurma veya enerji kesintisi sonrasında konveyörün kendiliğinden yeniden çalışmaması değerlendirilir.
Çalışma öncesi uyarı
Uzun veya görüş alanı dışındaki hatlarda hareket başlamadan önce sesli ya da ışıklı uyarı sistemi kontrol edilir.
Bant kaçma şalteri
Varsa bandın yana kaymasını algılayan güvenlik şalterlerinin konumu ve fonksiyonu değerlendirilir.
Hız ve kayma sensörü
Varsa düşük hız, kayma, durma veya tambur dönüşünü izleyen sensörler kontrol edilir.
Tıkanma ve seviye sensörleri
Malzeme birikmesi veya akış kesilmesini algılayan sensörler mevcut sistem yapısına göre değerlendirilir.
Sıralı çalışma sistemi
Birbirine bağlı konveyörlerin doğru sırayla başlaması ve durması değerlendirilir.
Enerji izolasyonu
Bakım ve temizlik sırasında enerjiyi güvenli biçimde ayırmaya yönelik ana şalter ve kilitleme düzeni kontrol edilir.
Elektrik kabloları
Besleme kabloları, kablo kanalları, rakorlar ve hareketli bağlantılar görünür hasar açısından incelenir.
Koruma bağlantıları
Metal gövde ve elektrikli bileşenlerin erişilebilir koruma iletkeni bağlantıları gözle değerlendirilir.
Yürüme yolları
Konveyör boyunca bulunan bakım ve erişim yolları; genişlik, zemin, korkuluk ve engeller açısından incelenir.
Geçiş köprüleri
Konveyör üzerinden geçiş sağlayan köprü, merdiven, platform ve korkuluklar değerlendirilir.
Alt geçiş alanları
Konveyör altında yaya veya araç geçişi bulunan bölgelerde düşen malzemeye karşı koruma düzenleri kontrol edilir.
Merdiven ve platformlar
Bakım noktalarına erişim sağlayan merdiven, basamak, platform ve korkuluklar incelenir.
Toz ve patlama riski
Yanıcı toz veya patlayıcı ortam oluşabilecek sistemlerde ekipmanın ortamla uyumu ayrıca değerlendirilir.
Yangın riski
Motor, rulman, bant sürtünmesi, malzeme birikmesi ve sıcak yüzeylerin yangın riskine etkisi gözle incelenir.
Boşta çalışma deneyi
Bant veya taşıyıcı sistemin doğrultusu, titreşim, ses, hız ve genel hareketi yüksüz durumda gözlemlenir.
Yüklü çalışma değerlendirmesi
Güvenli işletme koşulları sağlandığında konveyörün normal yük altındaki taşıma davranışı değerlendirilir.
Güvenlik fonksiyon testi
Acil durdurma, halat şalteri, bant kaçma ve diğer güvenlik fonksiyonları uygun test koşullarında denenir.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Konveyörün üretici, model, seri numarası ve üretim yılı bilgileri
- Konveyör tipi, uzunluğu, genişliği, hızı ve kapasitesi
- Taşınan ürün veya malzeme bilgileri
- Konveyör yerleşim planı ve hat şeması
- Üretici kullanım ve bakım talimatları
- Elektrik ve kumanda şemaları
- Varsa uygunluk belgeleri ve teknik dosya
- Önceki periyodik kontrol raporları
- Güncel bakım, arıza ve parça değişim kayıtları
- Bant, zincir, tambur, motor veya redüktör değişim kayıtları
- Konveyör çevresindeki ürün ve atık birikiminin temizlenmesi
- Tahrik, dönüş ve transfer noktalarına güvenli erişim
- Bakım platformları ve geçiş yollarının açık tutulması
- Konveyörün çalışır durumda olması
- Fonksiyon testleri sırasında hattın güvenli biçimde boşaltılması
- Kontrol alanının üretim ve personel trafiğinden ayrılması
- Sistemi tanıyan operatör veya bakım personelinin hazır bulunması
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri ve konveyör hattı tanımlama bilgileri
- Üretici, model, seri numarası ve üretim yılı
- Konveyör tipi, ölçüleri, hız ve kapasite bilgileri
- Üretici dokümanları ve önceki rapor değerlendirmesi
- Taşıyıcı konstrüksiyon ve zemin bağlantısı bulguları
- Bant, zincir, palet veya rulolu taşıma sistemi sonuçları
- Tambur, rulo, dişli, mil ve yatak değerlendirmesi
- Motor, redüktör ve tahrik sistemi bulguları
- Gergi ve karşı ağırlık sistemi sonuçları
- Muhafaza ve sıkışma noktası değerlendirmesi
- Besleme, boşaltma ve transfer noktası bulguları
- Kumanda panosu ve normal durdurma sonuçları
- Acil durdurma butonu ve halat sistemi testleri
- Bant kaçma, hız ve diğer sensör sonuçları
- Yürüme yolu, platform ve geçiş köprüsü bulguları
- Elektrik kablosu ve koruma bağlantısı değerlendirmesi
- Boşta ve varsa yüklü çalışma sonuçları
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
Konveyör Periyodik Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Sistem bilgilerinin alınması
Konveyör tipi, ölçüleri, kapasitesi, hızı, taşıdığı malzeme ve hat bağlantıları belirlenir.
- 2
Doküman incelemesi
Üretici talimatları, yerleşim planı, elektrik şemaları, bakım kayıtları ve önceki raporlar değerlendirilir.
- 3
Alan güvenliğinin sağlanması
Konveyör hattı üretim ve personel kullanımından ayrılarak güvenli kontrol alanı oluşturulur.
- 4
Taşıyıcı sistem kontrolü
Şasi, ayaklar, ankrajlar, bant veya zincir sistemi, rulolar ve tamburlar incelenir.
- 5
Tahrik sistemi kontrolü
Motor, redüktör, kaplin, mil, dişli, yatak ve gergi sistemi değerlendirilir.
- 6
Muhafaza ve erişim kontrolü
Sıkışma noktaları, koruyucular, platformlar, geçişler ve bakım erişimleri incelenir.
- 7
Elektrik ve kumanda kontrolü
Pano, ana şalter, başlatma, durdurma ve enerji izolasyon sistemi değerlendirilir.
- 8
Güvenlik fonksiyon testleri
Acil durdurma halatı, butonlar, bant kaçma ve diğer güvenlik sensörleri test edilir.
- 9
Çalışma değerlendirmesi
Konveyörün hizası, hareketi, titreşimi, sesi ve taşıma davranışı gözlemlenir.
- 10
Raporlama
Kontrol kapsamı, test sonuçları, teknik bulgular ve kanaat hat bazında raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Konveyör kimlik veya kapasite etiketinin okunamaz olması
- Taşıyıcı konstrüksiyonda deformasyon veya korozyon
- Zemin ankrajlarında gevşeme veya eksiklik
- Bantta yırtık, kesik veya ek ayrılması
- Bandın yana kaçması ve şasiye sürtünmesi
- Ruloların sıkışmış veya aşınmış olması
- Tambur kaplamasında aşınma
- Zincirde uzama, gevşeme veya yetersiz yağlama
- Dişli ve zincir çarklarında aşınma
- Gergi sisteminin uygunsuz ayarlanması
- Karşı ağırlık sisteminin korumasız olması
- Motor veya redüktörde anormal ses ve yağ kaçağı
- Kaplin, zincir veya dişli muhafazasının eksik olması
- Bant-tambur sıkışma noktalarının korumasız olması
- Alt dönüş bandına personel erişiminin açık olması
- Besleme veya boşaltma noktasında koruyucu eksikliği
- Konveyör çevresinde ürün ve toz birikmesi
- Acil durdurma butonunun çalışmaması
- Acil durdurma halatının kopuk veya gevşek olması
- Acil durdurma sonrasında sistemin kendiliğinden başlaması
- Bant kaçma veya hız sensörünün çalışmaması
- Konveyörler arası sıralı çalışma sisteminin hatalı olması
- Ana enerji kesme şalterinin işaretsiz olması
- Bakım platformu veya korkulukların eksik olması
- Konveyör üzerinden uygunsuz geçiş yapılması
- Elektrik kablolarında fiziksel hasar
- Bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Konveyörlerde Güvenli Kullanım ve Periyodik Kontrol Esasları
Konveyör kontrolünün; yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatı, üretici talimatları, teknik dosya, sistem yerleşimi, güvenlik tertibatları, taşınan malzeme ve mevcut saha koşulları esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekir. Ekipmana özgü zorunlu rapor veya kontrol kriteri yayımlanması hâlinde kontrol tarihinde geçerli belge ayrıca uygulanmalıdır.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, üretici talimatları, çalışma süresi, kullanım yoğunluğu, taşınan malzeme, çevresel koşullar ve önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. Bant, zincir, motor, redüktör, taşıyıcı şasi veya güvenlik sisteminde önemli değişiklik yapılması; yangın, ağır sıkışma, kopma veya uzun süre kullanım dışı kalma sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Konveyör periyodik kontrolünün, ekipmanın teknik yapısı ve yürürlükteki mevzuat kapsamında gerekli meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Konveyör Periyodik Kontrolü Hakkında
Hangi konveyörler kontrol kapsamında değerlendirilebilir?
Bantlı, zincirli, rulolu, paletli, teleskopik ve benzeri konveyör sistemleri teknik özelliklerine göre değerlendirilebilir.
Konveyör bandı kontrol edilir mi?
Evet. Bant; yırtık, aşınma, ek ayrılması, hizalama ve kenar hasarı açısından incelenir.
Acil durdurma halatı test edilir mi?
Evet. Halatın erişilebilir noktalardan sistemi durdurması ve yeniden çalışma güvenliği değerlendirilir.
Tambur ve rulolar kontrol edilir mi?
Tamburlar, rulolar, yataklar, miller ve bantla temas eden yüzeyler kontrol kapsamındadır.
Konveyör muhafazaları gerekli midir?
Dişli, zincir, kaplin, mil, tambur ve diğer sıkışma noktalarına erişimi sınırlayan uygun koruyucular değerlendirilmelidir.
Konveyör üzerinden geçiş yapılabilir mi?
Geçiş gerekiyorsa uygun merdiven, platform, köprü ve korkuluk sistemi kullanılmalıdır.
Konveyörler arasındaki otomasyon kontrol edilir mi?
Birbirine bağlı hatların sıralı başlama, durma ve arıza durumundaki davranışı kontrol kapsamında değerlendirilebilir.
Bant kaçma sensörü kontrol edilir mi?
Sistemde bulunuyorsa bant kaçma, hız, durma ve tıkanma sensörlerinin fonksiyonları değerlendirilir.
Bakım yapılması periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Bakım, arıza giderme ve periyodik kontrol farklı amaçlara sahip işlemlerdir.
Kontrol sırasında konveyör çalıştırılır mı?
Güvenli test koşulları sağlandığında boşta ve gerekliyse normal işletme yükündeki çalışma davranışı değerlendirilir.
Konveyörün temiz olması gerekir mi?
Bant, tambur, rulo, muhafaza ve bağlantıların incelenebilmesi için aşırı ürün, toz ve atık birikimleri temizlenmelidir.
Kontrol sonucunda rapor hazırlanır mı?
Evet. Konveyör bileşenleri, uygulanan fonksiyon testleri, teknik bulgular ve sonuç sistem bazında raporlanır.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Konveyör Kontrolünüzü Planlayın
Konveyör tipi, uzunluğu, genişliği, kapasitesi, hızı, taşınan malzeme, üretici belgeleri, bakım kayıtları ve önceki kontrol raporlarını paylaşın. Kontrolü mevcut hat yapısına göre planlayalım.