Yangın Sistemleri
Yangın Algılama Sistemi Kontrolü
Yangın algılama ve uyarı sistemini; kontrol paneli, dedektörler, manuel ihbar butonları, sirenler, flaşörler, enerji beslemesi, aküler, çevrimler ve bağlı yangın senaryolarıyla birlikte değerlendirerek raporluyoruz.
Genel Tanım
Yangın Algılama ve Uyarı Sistemi Nedir?
Yangın algılama ve uyarı sistemi; yangının erken aşamada algılanması, kullanıcıların sesli veya ışıklı uyarılarla bilgilendirilmesi, yangın bölgesinin kontrol panelinde gösterilmesi ve gerekli otomasyon senaryolarının başlatılması amacıyla kullanılan panel, dedektör, buton, siren, flaşör, kablo ve yardımcı bileşenlerin bütünüdür.
Yangın algılama sistemi kontrolü yalnızca panel üzerindeki test düğmesine basılmasından oluşmaz. Panel, algılama elemanları, manuel ihbar butonları, sesli ve ışıklı uyarılar, enerji kaynakları, kablo hatları ve bağlı otomasyonlar birlikte değerlendirilir.
Sistem konvansiyonel, adresli veya farklı bir mimariye sahip olabilir. Kontrol yöntemi sistemin tipi, cihaz sayısı, çevrim ve zon yapısı ile üretici dokümanlarına göre belirlenir.
Dedektörün panelde görünmesi tek başına yeterli değildir. Alarmın doğru bölge ve cihaz bilgisiyle iletilmesi, uyarı cihazlarının çalışması ve bağlı senaryoların doğru sırada devreye girmesi de önemlidir.
Yangın alarm sistemi; asansör, duman kontrolü, yangın kapıları, gaz kesme, havalandırma, basınçlandırma veya diğer bina sistemleriyle bağlantılı olabilir.
Bakım, dedektör temizliği, akü değişimi veya panel yazılım güncellemesi periyodik kontrolün yerine geçmez.
Neden Önemlidir?
Algılama, Uyarı ve Yangın Senaryolarının Birlikte Çalışmasını Değerlendirin
- Yangının erken aşamada algılanmasına yönelik cihazların mevcut durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Alarmın doğru panel, çevrim, zon ve cihaz bilgisiyle gösterilmesini kontrol etmeye yardımcı olur.
- Manuel ihbar butonlarının erişilebilir ve çalışır durumda olmasının değerlendirilmesini sağlar.
- Siren ve flaşörlerin kullanıcıları yeterli biçimde uyarmasına yönelik kontrolleri destekler.
- Akü ve yardımcı enerji kaynaklarının şebeke kesintisinde sistemi besleyebilmesinin değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Açık devre, kısa devre, cihaz kaybı ve enerji arızalarının panelde gösterilmesini kontrol etmeyi sağlar.
- Asansör, duman kontrolü, yangın kapısı ve benzeri otomasyon senaryolarının değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Teknik bulguların sistem ve cihaz bazında raporlanmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Yangın Algılama Sistemi Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki başlıklar genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai test sayısı, örnekleme yöntemi ve fonksiyon kontrolleri tesisat projesi, cihaz listeleri, sistem mimarisi ve güncel resmî kriterlere göre belirlenir.
Tesisat projesi
Yangın algılama ve uyarı projesi, cihaz yerleşimleri, çevrim veya zon şemaları ve mevcut saha uygulaması birlikte değerlendirilir.
Sistem mimarisi
Sistemin konvansiyonel, adresli, ağ bağlantılı veya farklı bir yapıda olması ve panel ilişkileri kayıt altına alınır.
Ana yangın alarm paneli
Panel muhafazası, göstergeler, ekran, tuşlar, etiketler, erişim ve genel fiziksel durum açısından incelenir.
Tekrarlayıcı paneller
Varsa tekrarlayıcı veya mimik panellerin ana panelle haberleşmesi, gösterimleri ve kumanda fonksiyonları değerlendirilir.
Panel konumu
Panelin erişilebilirliği, görünürlüğü, çevresindeki engeller ve yetkisiz müdahaleye karşı durumu kontrol edilir.
Panel etiketlemeleri
Çevrim, zon, bölge, cihaz ve kumanda bilgilerinin anlaşılır ve güncel olması değerlendirilir.
Normal çalışma durumu
Panelin normal işletmede alarm, arıza, devre dışı veya enerji kaybı göstergesi vermemesi kontrol edilir.
Alarm gösterimi
Test edilen cihazların panelde doğru bölge, zon veya adres bilgisiyle alarm oluşturması değerlendirilir.
Arıza gösterimi
Hat, cihaz, enerji veya akü arızalarının panelde sesli ve görsel biçimde gösterilmesi kontrol edilir.
Alarm susturma ve sıfırlama
Yetkili kullanıcı kumandaları, alarm susturma, sesli uyarı susturma ve sistem sıfırlama fonksiyonları değerlendirilir.
Devre dışı bırakma fonksiyonları
Zon, çevrim, cihaz veya çıkışların devre dışı bırakılması ve bu durumun panelde açıkça gösterilmesi kontrol edilir.
Ana enerji beslemesi
Panelin elektrik beslemesi, sigorta, şalter, kablo bağlantıları ve enerji kaybı bildirimi incelenir.
Yardımcı güç kaynağı
Sistem bileşenlerini besleyen harici güç kaynakları, muhafazaları, giriş ve çıkış bağlantıları değerlendirilir.
Panel aküleri
Akülerin tipi, kapasitesi, üretim veya değişim tarihi, fiziksel durumu, kutup bağlantıları ve sabitlemesi kontrol edilir.
Akü şarj sistemi
Akü şarj gerilimi, şarj devresi ve akü arızasının panelde gösterilmesi uygun yöntemlerle değerlendirilir.
Şebeke kesintisi fonksiyonu
Ana beslemenin kesilmesi durumunda sistemin akü üzerinden çalışmaya devam etmesi ve enerji arızası vermesi kontrol edilir.
Çevrim ve zonlar
Çevrim, zon ve hat bilgileri proje, panel ve saha etiketleriyle karşılaştırılır.
Hat sürekliliği
Kablo hatları, bağlantılar ve izolatörler sistem mimarisine göre açık devre ve haberleşme sürekliliği açısından değerlendirilir.
Kısa devre bildirimi
Sistemin hat kısa devresini algılama ve arıza olarak gösterme fonksiyonu uygun test yöntemiyle kontrol edilir.
Kısa devre izolatörleri
Adresli sistemlerde bulunan izolatörlerin konumu, cihaz ilişkisi ve arıza hâlindeki davranışı değerlendirilir.
Duman dedektörleri
Dedektörler; konum, sabitleme, kirlenme, boya, fiziksel hasar, çevresel engel ve alarm fonksiyonu açısından incelenir.
Isı dedektörleri
Isı dedektörlerinin yerleşimi, fiziksel durumu, tipi ve uygun test ekipmanıyla alarm oluşturması değerlendirilir.
Kombine dedektörler
Birden fazla algılama prensibine sahip cihazların tip, programlama ve alarm fonksiyonları kontrol edilir.
Alev dedektörleri
Varsa alev dedektörlerinin görüş alanı, fiziksel durumu, kirlenmesi, sabitlemesi ve uygun test yöntemiyle fonksiyonu değerlendirilir.
Kanal tipi dedektörler
Havalandırma kanallarındaki dedektör, örnekleme borusu, hava akışı ve bakım erişimi incelenir.
Işın tipi dedektörler
Işın dedektörlerinin verici, alıcı veya reflektör hizası, görüş hattı, sabitleme ve alarm fonksiyonu kontrol edilir.
Hava örneklemeli sistemler
Varsa aspirasyon cihazı, boru hattı, örnekleme delikleri, filtre, hava akış değerleri ve alarm seviyeleri değerlendirilir.
Dedektör yerleşimi
Dedektörlerin proje konumu, tavan yapısı, hava menfezleri, kirişler, raflar ve sonradan eklenen engellerle ilişkisi gözle incelenir.
Dedektör adres ve etiketleri
Cihaz adresi, bölge tanımı ve saha etiketlerinin panel ve proje bilgileriyle uyumu kontrol edilir.
Manuel ihbar butonları
Butonların konumu, erişilebilirliği, görünürlüğü, koruyucu kapağı, etiketi ve alarm fonksiyonu değerlendirilir.
Buton alarm bilgisi
Test edilen manuel ihbar butonunun panelde doğru adres veya bölge bilgisiyle gösterilmesi kontrol edilir.
Yangın alarm sirenleri
Sirenlerin fiziksel durumu, sabitlemesi, çalışması, bölgesel dağılımı ve panel çıkışlarıyla ilişkisi değerlendirilir.
Flaşörler
Işıklı uyarı cihazlarının fiziksel durumu, görünürlüğü, çalışması ve sistem senaryosuna uygunluğu kontrol edilir.
Siren-flaşör cihazları
Birleşik sesli ve ışıklı uyarı cihazlarının her iki fonksiyonu birlikte değerlendirilir.
Sesli uyarının duyulabilirliği
Uyarıların tesisin kullanım koşullarında algılanabilirliği ve gerekli alanlara ulaşması genel olarak değerlendirilir.
Görsel uyarının görünürlüğü
Gürültülü veya özel kullanım alanlarında ışıklı uyarıların görüş alanı ve yerleşimi incelenir.
Giriş ve çıkış modülleri
Adresli sistemlerdeki izleme ve kumanda modüllerinin etiketleri, bağlantıları ve fonksiyonları değerlendirilir.
Yangın senaryo matrisi
Alarm bölgesine göre devreye girmesi gereken uyarı ve otomasyon fonksiyonları mevcut senaryo dokümanıyla karşılaştırılır.
Asansör senaryosu
Yangın alarmı durumunda asansörlerin ilgili acil durum fonksiyonlarını yerine getirmesi sistem kapsamına göre değerlendirilir.
Havalandırma durdurma
Yangın alarmında durması gereken klima veya havalandırma sistemlerine gönderilen kumanda sinyalleri kontrol edilir.
Duman kontrolü
Duman tahliye, basınçlandırma veya damper sistemleriyle yapılan bağlantılar ve senaryo çıkışları değerlendirilir.
Yangın kapıları
Elektromanyetik tutuculu veya otomatik yangın kapılarının alarm senaryosundaki davranışı kontrol edilir.
Gaz ve enerji kesme
Projede tanımlanmışsa gaz vanası, yakıt sistemi veya diğer enerji kesme fonksiyonlarına gönderilen sinyaller değerlendirilir.
Söndürme sistemleri bağlantısı
Gazlı veya diğer otomatik söndürme sistemleriyle algılama paneli arasındaki alarm, arıza ve kumanda ilişkileri incelenir.
Uzaktan bildirimler
Varsa güvenlik merkezi, bina yönetim sistemi veya uzak izleme noktasına gönderilen alarm ve arıza sinyalleri kontrol edilir.
Olay hafızası
Panel olay kayıtları, tarih-saat bilgileri, alarm, arıza ve devre dışı bırakma kayıtları incelenir.
Tarih ve saat ayarı
Panel tarih ve saat bilgilerinin doğru olması ve olay kayıtlarının izlenebilirliği değerlendirilir.
Kablo ve bağlantılar
Erişilebilir kablo, klemens, buat ve bağlantılar gevşeme, hasar, uygunsuz ek ve fiziksel koruma açısından incelenir.
Yangına dayanıklı kablo güzergâhları
Proje ve sistem gerekliliklerine göre kullanılan kabloların güzergâhı, sabitlemesi ve diğer tesisatlarla ilişkisi gözle değerlendirilir.
Topraklama bağlantıları
Panel ve yardımcı güç kaynaklarının erişilebilir koruma iletkeni ve topraklama bağlantıları kontrol edilir.
Sistem dokümantasyonu
Zon planları, cihaz listeleri, kullanım talimatları, bakım kayıtları ve panel yanında bulunması gereken belgeler değerlendirilir.
Genel fonksiyon testi
Algılama, panel gösterimi, sesli ve ışıklı uyarı, arıza bildirimi ve bağlı otomasyonların birlikte çalışması değerlendirilir.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Onaylı yangın algılama ve uyarı sistemi projesi
- Güncel cihaz yerleşim planları
- Çevrim, zon ve adres listeleri
- Yangın senaryo matrisi
- Panel marka, model ve yazılım bilgileri
- Dedektör, buton, siren, flaşör ve modül adetleri
- Varsa ağ bağlantılı veya tekrarlayıcı panel bilgileri
- Elektrik şemaları ve yardımcı güç kaynağı bilgileri
- Akü kapasite ve değişim kayıtları
- Önceki periyodik kontrol raporları
- Güncel bakım, arıza ve cihaz değişim kayıtları
- Panel ve tekrarlayıcı panellere güvenli erişim
- Dedektör ve butonlara erişim için gerekli ekipman
- Yüksek alanlar için güvenli çalışma düzeni
- Test sırasında bina kullanıcılarının önceden bilgilendirilmesi
- Siren ve flaşör testleri için işletme planlaması
- Asansör, havalandırma ve diğer senaryolar için ilgili teknik personel
- Alarm izleme merkezine test bildiriminin yapılması
- Tesisi ve sistemi tanıyan yetkili personelin hazır bulunması
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri, bina ve sistem tanımlama bilgileri
- Yangın algılama projesi ve doküman değerlendirmesi
- Panel marka, model, seri numarası ve sistem tipi
- Çevrim, zon, adres ve cihaz sayıları
- Ana ve yardımcı enerji kaynağı bilgileri
- Panel, ekran, gösterge ve kumanda sonuçları
- Akü ve şarj sistemi değerlendirmesi
- Dedektör türleri ve test edilen cihaz bilgileri
- Manuel ihbar butonu kontrol sonuçları
- Siren ve flaşör fonksiyon sonuçları
- Hat, çevrim ve arıza bildirim testleri
- Giriş ve çıkış modülü değerlendirmeleri
- Yangın senaryo testleri
- Asansör, havalandırma, kapı ve diğer otomasyon sonuçları
- Kablo, bağlantı ve etiketleme bulguları
- Proje ile mevcut sistem arasındaki farklılıklar
- Kullanılan test cihazlarının tanımlama bilgileri
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
Yangın Algılama Sistemi Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Sistem bilgilerinin alınması
Panel, çevrim, zon, cihaz sayıları, bağlı senaryolar ve işletme koşulları belirlenir.
- 2
Proje ve doküman incelemesi
Yangın algılama projesi, cihaz listeleri, senaryo matrisi, bakım kayıtları ve önceki raporlar değerlendirilir.
- 3
Test planlaması
Cihaz testleri, siren çalışmaları ve otomasyon senaryoları işletme ve ilgili teknik ekiplerle planlanır.
- 4
Panel ve enerji kontrolü
Ana panel, tekrarlayıcılar, güç kaynakları, aküler, göstergeler ve arıza fonksiyonları incelenir.
- 5
Algılama elemanlarının kontrolü
Dedektörler ve manuel ihbar butonları uygun test yöntemleriyle değerlendirilir.
- 6
Uyarı cihazlarının kontrolü
Siren, flaşör ve birleşik uyarı cihazlarının çalışması ve bölgesel dağılımı kontrol edilir.
- 7
Hat ve arıza testleri
Açık devre, kısa devre, cihaz kaybı, enerji ve akü arızalarının panelde gösterilmesi değerlendirilir.
- 8
Yangın senaryolarının testi
Asansör, havalandırma, duman kontrolü, yangın kapısı ve diğer otomasyonlar senaryo matrisine göre test edilir.
- 9
Teknik değerlendirme
Saha bulguları, cihaz testleri, proje, senaryo matrisi ve bakım kayıtları birlikte değerlendirilir.
- 10
Raporlama
Kontrol kapsamı, test edilen cihazlar, senaryo sonuçları, bulgular ve teknik kanaat sistem bazında raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Yangın algılama projesinin bulunmaması veya güncel olmaması
- Proje ile saha cihaz yerleşimlerinin uyuşmaması
- Panelde kalıcı alarm, arıza veya devre dışı uyarısı bulunması
- Panel zon veya cihaz isimlerinin hatalı olması
- Çevrim ve cihaz etiketlerinin eksik olması
- Panel tarih ve saat bilgisinin yanlış olması
- Olay kayıtlarının düzenli tutulmaması
- Akülerin eski, şişmiş veya kapasitesini kaybetmiş olması
- Akü kutup bağlantılarında gevşeme veya korozyon
- Şebeke kesintisinin panelde arıza olarak gösterilmemesi
- Duman dedektörlerinin kirli, boyalı veya hasarlı olması
- Dedektörlerin hava menfezi veya engellere uygunsuz yakınlıkta olması
- Dedektör adresi ile panel bilgisinin uyuşmaması
- Manuel ihbar butonlarının önü kapalı veya işaretsiz olması
- Buton koruyucu kapağının kırık veya eksik olması
- Sirenlerin çalışmaması veya ses seviyesinin yetersiz olması
- Flaşörlerin görünürlüğünün engellenmesi
- Hat açık devresinin panelde gösterilmemesi
- Kısa devre izolatörlerinin eksik veya hatalı yerleşmesi
- Modül ve rölelerin etiketsiz olması
- Yangın senaryo matrisinin bulunmaması
- Asansör yangın senaryosunun çalışmaması
- Havalandırma veya duman kontrolü kumandasının çalışmaması
- Yangın kapısı tutucularının alarmda bırakmaması
- Alarm ve arıza sinyallerinin uzak izleme merkezine iletilmemesi
- Güvenlik devrelerinin köprülenmiş veya devre dışı bırakılmış olması
- Kablo ve bağlantılarda uygunsuz ek veya gevşeme
- Bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Yangın Algılama Sistemlerinde Proje ve Zorunlu Kontrol Kriterleri
Yangın algılama ve uyarı sistemlerinin periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır. Kontrolün yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatı, Bakanlık tarafından yayımlanan Yangın Algılama ve Uyarı Sistemleri Periyodik Kontrol Kriterleri ve zorunlu rapor formatı, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, üretici dokümanları ve mevcut tesisat projesi esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, Bakanlık kontrol kriterleri, sistemin büyüklüğü, bina kullanım amacı, üretici talimatları, kullanım ve çevre koşulları ile önceki kontrol sonuçlarına göre belirlenir. Panel, çevrim, yazılım, senaryo, enerji kaynağı veya cihaz yerleşiminde önemli değişiklik yapılması; yangın, su baskını, yıldırım, uzun süreli enerji kesintisi veya sistemin uzun süre devre dışı kalması sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Yangın algılama ve uyarı sistemi kontrolünün, elektrik tesisatları ve bu sistem grubu için yürürlükte bulunan meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Yangın Algılama Sistemi Kontrolü Hakkında
Yangın algılama sistemi kontrolü hangi bileşenleri kapsar?
Hizmet kapsamına göre panel, dedektörler, manuel ihbar butonları, sirenler, flaşörler, enerji kaynakları, aküler, çevrimler, modüller ve bağlı yangın senaryoları değerlendirilir.
Yangın algılama projesi gerekli midir?
Evet. Güncel mevzuat, yangın algılama ve uyarı sistemlerinin periyodik kontrolünde tesisat projesinin aranmasını öngörür.
Bütün dedektörler tek tek test edilir mi?
Test kapsamı sistem büyüklüğü, cihaz sayısı, güncel kontrol kriterleri ve tesisin koşullarına göre belirlenir. Kesin test yöntemi ve sayısı planlama aşamasında netleştirilir.
Duman dedektörleri nasıl test edilir?
Dedektör tipine uygun test ekipmanı veya üretici tarafından tanımlanan yöntem kullanılarak alarm oluşturması ve panelde doğru bilgiyle görünmesi değerlendirilir.
Yangın ihbar butonları kontrol edilir mi?
Evet. Butonların konumu, erişilebilirliği, fiziksel durumu, işaretlemesi ve panelde doğru alarm oluşturması kontrol edilir.
Siren ve flaşörler kontrol edilir mi?
Evet. Sesli ve ışıklı uyarı cihazlarının çalışması, görünürlüğü veya duyulabilirliği ve ilgili alarm bölgesiyle ilişkisi değerlendirilir.
Panel aküleri kontrol edilir mi?
Evet. Akülerin fiziksel durumu, bağlantıları, kapasite bilgileri, şarj sistemi ve şebeke kesintisindeki çalışma durumu değerlendirilir.
Asansör ve havalandırma senaryoları kontrol edilir mi?
Projede ve yangın senaryo matrisinde tanımlanmışsa asansör, havalandırma, duman kontrolü, yangın kapıları ve diğer otomasyonlar değerlendirilir.
Panelde arıza görünmüyorsa sistem sağlam kabul edilir mi?
Hayır. Panelde arıza bulunmaması cihazların, uyarı elemanlarının ve bütün senaryoların doğru çalıştığını tek başına göstermez.
Bakım firmasının yaptığı test periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Bakım, arıza giderme ve periyodik kontrol farklı amaçlara sahip işlemlerdir.
Kontrol sırasında sirenler çalıştırılır mı?
Siren ve flaşör testleri hizmet kapsamına göre gerçekleştirilir. Bina kullanıcıları ve varsa alarm izleme merkezi önceden bilgilendirilmelidir.
Kontrol sonucunda rapor hazırlanır mı?
Evet. Test edilen sistem bileşenleri, cihazlar, senaryolar, teknik bulgular ve kontrol sonucu yürürlükteki rapor formatına göre kayıt altına alınır.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Yangın Algılama Sistemi Kontrolünüzü Planlayın
Yangın algılama projesi, panel ve çevrim bilgileri, cihaz listeleri, senaryo matrisi, bakım kayıtları ve önceki kontrol raporlarını paylaşın. Kontrolü sistemin mevcut teknik yapısına göre planlayalım.