Yangın Sistemleri
Yangın Tesisatı Kontrolü
Yangın mekanik tesisatını; yangın dolapları, pompa grubu, su deposu, hidrant hattı, sprinkler sistemi ve itfaiye su alma-verme bağlantılarıyla birlikte değerlendirerek teknik bulguları raporluyoruz.
Genel Tanım
Yangın Tesisatı Nedir?
Yangın tesisatı; bir yapıda yangına müdahale amacıyla gerekli söndürme suyunun depolanması, basınçlandırılması, boru hatları üzerinden taşınması ve yangın dolabı, hidrant, sprinkler veya itfaiye bağlantısı gibi kullanım noktalarına ulaştırılması için oluşturulan mekanik sistemlerin bütünüdür.
Yangın tesisatı kontrolü yalnızca yangın dolaplarının veya hortumların gözle incelenmesinden oluşmaz. Sistemin su kaynağı, yangın pompa grubu, boru tesisatı, vanaları, dolapları, hidrantları, sprinkler bileşenleri ve itfaiye bağlantıları birlikte değerlendirilir.
Kontrol kapsamı tesisin kullanım amacı, yangın tehlike sınıfı, mevcut proje, sistem bileşenleri, tasarım değerleri ve işletme koşullarına göre belirlenir.
Sistemde bulunan bütün bileşenler her tesiste aynı olmayabilir. Sprinkler, hidrant veya itfaiye bağlantısı bulunmayan yapılarda kontrol kapsamı mevcut proje ve tesisat üzerinden oluşturulur.
Basınç, debi ve fonksiyon kontrollerinin hangi noktalarda uygulanacağı sistem projesi, pompa kapasitesi, kritik hatlar ve güncel kontrol kriterlerine göre planlanır.
Bakım, vana değişimi, pompa servisi, hortum yenileme veya tesisat onarımı periyodik kontrolün yerine geçmez.
Neden Önemlidir?
Su Kaynağından Son Kullanım Noktasına Kadar Sistemi Birlikte Değerlendirin
- Yangın suyu kaynağının ve kullanılabilir su miktarının değerlendirilmesini sağlar.
- Yangın pompalarının ihtiyaç anında otomatik veya manuel olarak devreye girmesinin kontrol edilmesine yardımcı olur.
- Boru hattı, vana ve bağlantılardaki kaçak, korozyon veya erişim sorunlarının belirlenmesini destekler.
- Yangın dolabı, hidrant ve sprinkler bileşenlerinin mevcut durumunun değerlendirilmesini sağlar.
- Basınç ve debi koşullarının sistemin tasarım ve kullanım amacıyla birlikte incelenmesine yardımcı olur.
- İtfaiyenin sisteme su verebilmesi veya sistemden su alabilmesi için kullanılan bağlantıların kontrol edilmesini sağlar.
- Sistem projesiyle mevcut saha uygulaması arasındaki farklılıkların belirlenmesine yardımcı olur.
- Teknik bulguların tesisat bazında izlenebilir biçimde raporlanmasını sağlar.
Kontrol Kapsamı
Yangın Tesisatı Kontrolünde Neler İncelenir?
Aşağıdaki başlıklar yangın mekanik tesisatının genel kontrol kapsamını gösterir. Nihai kontrol ve ölçüm maddeleri mevcut sistem bileşenleri, tesisat projesi ve güncel resmî kriterlere göre belirlenir.
Tesisat projesi
Onaylı yangın tesisatı projesi, hidrolik hesaplar, sistem şemaları ve mevcut saha uygulaması birlikte değerlendirilir.
Sistem kapsamı
Tesiste bulunan su deposu, pompa, boru hattı, yangın dolabı, hidrant, sprinkler ve itfaiye bağlantıları listelenir.
Yangın su deposu
Deponun kapasitesi, fiziksel durumu, erişimi, bağlantıları, su seviyesi ve yalnızca yangın kullanımına ayrılan bölümü değerlendirilir.
Depo su seviyesi
Su seviyesinin izlenmesi, düşük seviye uyarısı ve kullanılabilir yangın suyu miktarına ilişkin düzenler kontrol edilir.
Depo emiş bağlantısı
Pompa emiş hattı, vana, süzgeç, bağlantı düzeni ve erişilebilir bileşenler gözle incelenir.
Yangın pompa grubu
Ana pompa, yedek pompa ve jokey pompa sistemdeki mevcut yapıya göre ayrı ayrı değerlendirilir.
Pompa kimlik bilgileri
Pompa marka, model, seri numarası, debi, basma yüksekliği, motor gücü ve diğer teknik bilgiler kayıt altına alınır.
Pompa emiş hattı
Emiş borusu, vanalar, bağlantılar, manometre veya vakummetre ve destek elemanları incelenir.
Pompa basma hattı
Basma borusu, çekvalf, kesme vanası, manometre ve bağlantı elemanları değerlendirilir.
Ana yangın pompası
Pompanın otomatik ve manuel çalışma fonksiyonları, göstergeleri, bağlantıları ve çalışma davranışı kontrol edilir.
Yedek yangın pompası
Varsa yedek pompanın devreye girme koşulları, kumandaları ve ana pompadan bağımsız çalışma durumu değerlendirilir.
Jokey pompa
Tesisat basıncını koruyan jokey pompanın devreye girme ve durma basınçları ile genel çalışma durumu kontrol edilir.
Pompa kumanda panoları
Ana ve yedek pompa panoları, çalışma konumları, göstergeler, sigortalar, şalterler ve alarm bildirimleri incelenir.
Otomatik devreye girme
Sistem basıncının düşmesi durumunda ilgili pompaların belirlenen sırayla devreye girme fonksiyonları değerlendirilir.
Manuel çalıştırma
Pompa grubunun kumanda panosu veya yerel kontrol noktası üzerinden manuel çalıştırma fonksiyonu kontrol edilir.
Pompa çalışma alarmları
Pompa çalışma, arıza, enerji kaybı ve benzeri bildirimlerin mevcut sisteme göre iletilmesi değerlendirilir.
Basınç göstergeleri
Manometrelerin fiziksel durumu, okunabilirliği, bağlantıları ve sistem basıncını gösterebilmesi kontrol edilir.
Debi ve basınç değerlendirmesi
Proje, pompa değerleri ve kontrol kriterlerine göre gerekli noktalarda basınç ve debi ölçümleri planlanır.
Yangın pompa odası
Pompa odasının erişimi, aydınlatması, havalandırması, drenajı, düzeni ve ekipman çevresindeki çalışma alanı incelenir.
Ana boru tesisatı
Yangın boru hatları, askılar, destekler, bağlantılar, korozyon ve görünür fiziksel hasarlar açısından değerlendirilir.
Vanalar
Kesme, kontrol, test, boşaltma ve zon vanalarının konumu, erişilebilirliği, işaretlenmesi ve mevcut durumu kontrol edilir.
Vana konumları
Normal işletmede açık veya kapalı tutulması gereken vanaların doğru konumda ve mümkünse izlenebilir olması değerlendirilir.
Çekvalfler
Suyun ters yönde hareketini önleyen çekvalflerin bağlantıları ve erişilebilir fiziksel durumu incelenir.
Boru askı ve destekleri
Boru hatlarını taşıyan askı, konsol, kelepçe ve bağlantıların sağlamlığı ile yerleşimi gözle değerlendirilir.
Kaçak ve korozyon
Boru, vana, flanş, rakor ve bağlantılardaki su kaçağı, paslanma ve malzeme kaybı belirtileri kontrol edilir.
Yangın dolapları
Yangın dolaplarının konumu, erişilebilirliği, işaretlemesi, kapakları, iç düzeni ve fiziksel durumu değerlendirilir.
Yangın dolabı vanası
Dolap içindeki vana, bağlantılar ve açma-kapama fonksiyonu kontrol edilir.
Yangın hortumu
Hortum; çatlak, delinme, ezilme, yaşlanma, bağlantı ve düzgün sarım açısından incelenir.
Hortum makarası
Makaralı sistemlerde makaranın dönüşü, hortum kılavuzu, sabitleme ve bağlantılar değerlendirilir.
Lans ve nozullar
Lans, nozullar, bağlantılar ve su verme fonksiyonları ekipmanın tasarımına göre kontrol edilir.
Yangın dolabı fonksiyonu
Uygun test koşullarında vana, hortum, lans ve su akışının birlikte çalışması değerlendirilir.
Hidrant sistemi
Saha hidrantları, bağlantılar, gövdeler, vanalar, kapaklar, drenaj ve çevresel erişim koşulları incelenir.
Hidrant konumları
Hidrantların projedeki yerleşimi, işaretlenmesi, araç ve personel erişimi ile çevresindeki engeller değerlendirilir.
Hidrant vana ve kapakları
Hidrant vana mekanizması, çıkış kapakları, contalar ve bağlantılar fiziksel durum açısından kontrol edilir.
Hidrant fonksiyon testi
Proje ve kontrol kriterlerine göre belirlenen hidrantlarda su akışı, basınç ve çalışma fonksiyonu değerlendirilir.
Sprinkler kontrol vanaları
Sprinkler zon vanaları, alarm vana istasyonları, göstergeler, test ve boşaltma bağlantıları incelenir.
Sprinkler başlıkları
Erişilebilir sprinkler başlıkları boya, korozyon, hasar, uygunsuz yön, engellenme ve fiziksel durum açısından değerlendirilir.
Sprinkler yerleşimi
Başlıkların çevresindeki depolama, asma tavan, tesisat veya sonradan eklenen engeller gözle incelenir.
Sprinkler test bağlantısı
Test ve drenaj düzeninin erişilebilirliği, bağlantıları ve sistem alarmını oluşturma fonksiyonu değerlendirilir.
Alarm gongu veya akış anahtarı
Su akışıyla çalışan mekanik veya elektriksel alarm bileşenlerinin mevcut sisteme göre fonksiyonu kontrol edilir.
İtfaiye su verme bağlantısı
İtfaiyenin yangın tesisatına dışarıdan su basabilmesi için kullanılan bağlantının konumu, işaretlemesi, kapakları ve çekvalf düzeni incelenir.
İtfaiye su alma ağzı
İtfaiyenin tesisat üzerinden su almasına yönelik bağlantılar mevcutsa konum, erişim, vana, kapak ve işaretlemeleri değerlendirilir.
Test ve boşaltma hatları
Sistem testlerinde veya boşaltma işlemlerinde kullanılan hatlar, vanalar ve güvenli su tahliye koşulları incelenir.
Sistem etiketlemeleri
Pompa, vana, zon, boru hattı, dolap, hidrant ve itfaiye bağlantılarının tanımlayıcı işaretleri kontrol edilir.
Donma ve çevresel etkiler
Açık alandaki hatlar ve hidrantlar donma, darbe, araç trafiği, korozyon ve dış ortam etkileri açısından değerlendirilir.
Sistem bütünlüğü
Su kaynağı, pompa grubu, dağıtım hattı ve son kullanım noktalarının birlikte çalışabilirliği genel olarak değerlendirilir.
Kontrol Öncesi
İşletmenin Hazırlaması Gerekenler
- Onaylı yangın mekanik tesisatı projesi ve güncel revizyonları
- Hidrolik hesaplar ve sistem şemaları
- Yangın su deposu kapasite ve kullanım bilgileri
- Yangın pompa grubu marka, model, seri numarası ve teknik değerleri
- Ana, yedek ve jokey pompa bilgileri
- Yangın dolabı, hidrant ve sprinkler zon listeleri
- Vana ve test noktalarının konum bilgileri
- İtfaiye su alma ve su verme bağlantılarının konumları
- Önceki periyodik kontrol raporları
- Güncel bakım, arıza ve onarım kayıtları
- Pompa bakım ve performans test kayıtları
- Sprinkler, vana, hortum veya hidrant değişim kayıtları
- Pompa odası ve yangın su deposuna güvenli erişim
- Yangın dolapları ve hidrantların önünün açık olması
- Test ve boşaltma noktalarına güvenli erişim
- Ölçüm sırasında suyun güvenli biçimde tahliye edilebilmesi
- Pompa elektrik beslemesi ve yakıt sisteminin çalışır durumda olması
- Sistemi tanıyan teknik veya bakım sorumlusunun hazır bulunması
- Kontrol sırasında gerekli alanların işletme tarafından güvenli hâle getirilmesi
Raporlama
Kontrol Raporunda Neler Bulunur?
- İş yeri, bina ve tesisat tanımlama bilgileri
- Yangın tesisatı projesi ve doküman değerlendirmesi
- Yangın su deposu bilgileri ve kontrol bulguları
- Ana, yedek ve jokey pompa teknik bilgileri
- Pompa çalışma ve kumanda sistemi sonuçları
- Basınç ve debi ölçüm noktaları
- Kullanılan ölçüm cihazlarının tanımlama bilgileri
- Uygulanan ölçüm ve kontrol yöntemleri
- Boru hattı, vana, askı ve bağlantı bulguları
- Yangın dolapları, hortumlar ve lans sonuçları
- Hidrant sistemi ve fonksiyon kontrolü bulguları
- Sprinkler zonu, alarm vanası ve başlık değerlendirmesi
- İtfaiye su alma ve su verme bağlantısı bulguları
- Sistem etiketleme ve erişim tespitleri
- Proje ile mevcut saha uygulamasının değerlendirilmesi
- Tespit edilen teknik bulgular
- Kontrol sonucu ve teknik kanaat
- Kontrolü gerçekleştiren yetkili kişinin kayıt bilgileri
Kontrol Süreci
Yangın Tesisatı Kontrolü Nasıl İlerler?
- 1
Sistem bilgilerinin alınması
Tesisin kullanım amacı, sistem bileşenleri, pompa, depo, dolap, hidrant ve sprinkler bilgileri alınır.
- 2
Proje ve doküman incelemesi
Yangın tesisatı projesi, hidrolik hesaplar, bakım kayıtları ve önceki raporlar değerlendirilir.
- 3
Saha planlaması
Pompa odası, su deposu, test noktaları ve su tahliye koşulları işletmeyle birlikte planlanır.
- 4
Su kaynağı ve pompa kontrolü
Yangın su deposu, emiş hatları, ana, yedek ve jokey pompa sistemleri incelenir.
- 5
Boru ve vana kontrolü
Ana dağıtım hatları, zonlar, vanalar, çekvalfler, askılar ve bağlantılar değerlendirilir.
- 6
Yangın dolabı kontrolü
Dolap, vana, hortum, makara, lans, erişim ve işaretleme bileşenleri incelenir.
- 7
Hidrant ve sprinkler kontrolü
Hidrantlar, sprinkler zonları, alarm vana grupları ve test bağlantıları değerlendirilir.
- 8
İtfaiye bağlantılarının kontrolü
Su alma ve su verme ağızları, kapaklar, vanalar, çekvalfler ve erişim koşulları incelenir.
- 9
Fonksiyon ve ölçüm çalışmaları
Güncel kriterlere göre gerekli pompa, basınç, debi, akış ve alarm fonksiyonları test edilir.
- 10
Teknik değerlendirme
Ölçüm sonuçları, saha bulguları, sistem projesi ve bakım kayıtları birlikte değerlendirilir.
- 11
Raporlama
Kontrol kapsamı, sistem bileşenleri, ölçümler, bulgular ve sonuç tesisat bazında raporlanır.
Saha Bulguları
Sık Karşılaşılabilen Teknik Bulgular
Aşağıdaki maddeler kesin uygunsuzluk listesi değildir. Kontrol sonucu yalnızca sahada yapılan inceleme ve ölçümler sonrasında oluşturulur.
- Yangın tesisatı projesinin bulunmaması veya güncel olmaması
- Proje ile mevcut tesisat arasında farklılık bulunması
- Yangın su deposunda yetersiz su seviyesi
- Yangın su deposunun başka amaçlarla ortak kullanılması
- Pompa emiş veya basma hattında uygunsuz vana konumu
- Ana veya yedek pompanın otomatik devreye girmemesi
- Jokey pompanın yanlış basınç aralığında çalışması
- Pompa panosunda arıza veya uyarı göstergesinin bulunması
- Manometrelerin hasarlı veya okunamaz olması
- Pompa odasında su, atık veya yabancı malzeme birikmesi
- Boru ve bağlantılarda su kaçağı
- Boru hatlarında korozyon ve kaplama hasarı
- Boru askı veya desteklerinde gevşeme
- Vanaların işaretsiz veya erişilemez olması
- Normalde açık tutulması gereken vanaların kapalı olması
- Yangın dolaplarının önünün malzemeyle kapatılması
- Yangın dolabı kapak veya kilidinin hasarlı olması
- Yangın hortumunda çatlak, delinme veya yaşlanma
- Hortum makarasının serbest dönmemesi
- Lans veya nozulların eksik olması
- Hidrant çevresinde araç veya malzeme engeli bulunması
- Hidrant kapak, vana veya contalarında hasar
- Sprinkler başlıklarının boyanmış veya hasarlı olması
- Sprinkler başlıklarının depolanan malzemelerle engellenmesi
- Sprinkler zon vanasının kapalı veya işaretsiz olması
- Alarm vana veya akış anahtarının çalışmaması
- İtfaiye bağlantısının işaretsiz veya erişilemez olması
- İtfaiye bağlantı kapaklarının eksik olması
- Test ve boşaltma hatlarının güvenli tahliye sağlamaması
- Bakım ve önceki kontrol kayıtlarının bulunmaması
Mevzuat
Yangın Mekanik Tesisatında Proje ve Kontrol Kriterleri
Yangın mekanik tesisatının periyodik kontrolünde tesisat projesi aranır. Projesi bulunmayan tesisatlar için gerekli teknik dokümantasyonun hazırlanması işverenin sorumluluğundadır. Kontrolün yürürlükteki iş ekipmanları mevzuatı, Yangın Mekanik Tesisatı Periyodik Kontrol Rapor ve Kriterleri, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, üretici talimatları ve mevcut tesisat projesi esas alınarak gerçekleştirilmesi gerekir.
Kontrol Dönemi
Kontrol Süresi Nasıl Belirlenir?
Kontrol dönemi; yürürlükteki mevzuat, Bakanlık tarafından yayımlanan yangın mekanik tesisatı kriterleri, bina kullanım amacı, sistemin özellikleri, üretici talimatları ve önceki kontrol sonuçları birlikte değerlendirilerek belirlenir. Pompa, depo, ana boru hattı, alarm vana grubu veya sistem projesinde önemli değişiklik yapılması; yangın, donma, su baskını veya uzun süre devre dışı kalma sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Yetkili Kişi
Kontrolü Kim Gerçekleştirebilir?
Yangın mekanik tesisatı kontrolünün, bu tesisat grubunda yürürlükteki meslek, eğitim, kayıt ve yetki şartlarını taşıyan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Yangın Tesisatı Kontrolü Hakkında
Yangın tesisatı kontrolü hangi sistemleri kapsar?
Hizmet kapsamına göre yangın su deposu, pompa grubu, boru tesisatı, yangın dolapları, hidrantlar, sprinkler sistemi ve itfaiye bağlantıları değerlendirilir.
Yangın tesisatı projesi gerekli midir?
Evet. Güncel düzenlemeler yangın mekanik tesisatının periyodik kontrolünde tesisat projesinin aranmasını öngörür.
Yangın pompası kontrol sırasında çalıştırılır mı?
Güvenli test ve su tahliye koşulları sağlandığında ana, yedek ve jokey pompaların çalışma fonksiyonları kontrol kapsamında değerlendirilir.
Basınç ve debi ölçümü yapılır mı?
Uygulanacak basınç ve debi ölçümleri sistem projesi, kontrol kriterleri, pompa özellikleri ve mevcut test noktalarına göre belirlenir.
Yangın dolapları tek tek kontrol edilir mi?
Kontrol planı; dolap sayısı, sistem yapısı, proje ve kontrol kriterlerine göre oluşturulur. Dolapların erişim, vana, hortum, makara ve lans bileşenleri değerlendirilir.
Hidrantlar kontrol kapsamında mıdır?
Tesiste hidrant sistemi bulunuyorsa hidrantların konumu, erişimi, vana ve bağlantıları ile gerekli fonksiyon ve ölçüm kontrolleri değerlendirilir.
Sprinkler başlıkları kontrol edilir mi?
Evet. Erişilebilir başlıkların fiziksel durumu, engellenmesi, boyanması, hasarı ve sistem zonlarıyla ilişkisi incelenir.
İtfaiye su alma ve verme ağzı arasındaki fark nedir?
Su verme bağlantısı itfaiyenin bina tesisatına dışarıdan su basmasına, su alma bağlantısı ise tesisat üzerinden müdahale suyu alınmasına yönelik olabilir. Sistemin gerçek işlevi proje üzerinden doğrulanmalıdır.
Yangın tesisatı bakımı periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır. Bakım, arıza giderme ve periyodik kontrol farklı amaçlara sahip işlemlerdir.
Kontrol sırasında bina kullanıma kapatılır mı?
Genellikle bütün binanın kapatılması gerekmez. Ancak pompa odası, test noktaları ve su tahliye alanlarında güvenli çalışma düzeni oluşturulmalıdır.
Proje ile sahadaki tesisat farklıysa ne yapılır?
Farklılıklar kontrol raporunda teknik bulgu olarak değerlendirilir. Mevcut tesisatın projelendirilmesi veya projenin güncellenmesi gerekebilir.
Kontrol sonucunda rapor hazırlanır mı?
Evet. Sistem bileşenleri, uygulanan kontroller, ölçüm sonuçları, teknik bulgular ve sonuç tesisat bazında raporlanır.
Resmî Kaynaklar
İçeriğin Dayandığı Kaynaklar
Mevzuat ve kontrol kriterleri değişebilir. Uygulamada kontrol tarihinde yürürlükte bulunan resmî belgeler esas alınmalıdır.
Kontrol Talebi
Yangın Tesisatı Kontrolünüzü Planlayın
Yangın tesisatı projesi, pompa ve depo bilgileri, yangın dolabı, hidrant ve sprinkler listeleri, bakım kayıtları ve önceki raporlarınızı paylaşın. Kontrolü sistemin mevcut kapsamına göre planlayalım.